Fakultety w semestrze zimowym 2026/27

Zapisy na fakultety s1

Termin: I tura 19.09.2026 20:30 –  24.09.2026 05:00 – socjologia s1

II tura 24.09.2026 19:00 – 12.10.2026 05:00 – socjologia  s1

Zajęcia fakultatywne dla II roku w semestrze zimowym:

• Socjologia etniczności i narodu (prowadzący: dr hab. Jacek Poniedziałek, prof. UMK): Kurs ma na celu zapoznanie studentów i studentek z fenomenem etniczności, narodu i nacjonalizmu. Niemalże każdy z ludzi zamieszkujących ziemię jest członkiem jakiejś grupy etnicznej lub jakiegoś narodu. Przedmiot ma wyposażyć uczestników i uczestniczki z klasycznymi i współczesnymi socjologicznymi badaniami tej problematyki. Będą się zastanawiać czym jest tożsamość etniczna i dlaczego wierzy się w mity, które udając historię opisują losy i wyjątkowość jakiegoś narodu. Jednym z omawianych problemów będzie geneza narodu, spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy jest on „odwieczny” czy też „nowoczesny”. Państwo jako instytucja polityczna to mechanizm socjalizujący swoich obywateli do narodu, używając do tego szkół, muzeów, mediów czy armii. Zatem pochylimy się nad problemem polityki narodowej i historycznej realizowanej przez dawne i współczesne państwa. Dlaczego ludzie tak często przywiązują się do narodu, którego są członkiem, dlaczego gotowi są ginąć w jego obronie, nierzadko członków innych narodów uważając za innych, a często gorszych. Zatem będziemy dyskutować o tożsamościach narodowych, a także o nacjonalizmie, o tym czym on jest, skąd się bierze, czy jest komuś potrzebny czy też nie.
• Socjologia historyczna (prowadzący: dr Łukasz Dominiak): Socjologia historyczna to socjologia skupiona na zmianie, nauka która na poważnie bierze czas jako zmienną wszystkich elementów życia społecznego. Podczas zajęć słuchacze nabędą biegłości w wyjaśnianiu historycznym, które bierze pod uwagę: 1. odróżnianie rutynowych i niemających konsekwencji ludzkich działań, od tych rzadkich momentów, gdy zbiorowe działania ludzkie mają wpływ na strukturę społeczną, 2. wyjaśnianie dlaczego zmiany zachodzą w określonym miejscu i czasie, 3. pokazanie w jaki sposób zdarzenia prowadzą do innych zdarzeń. Zajęcia polegają na opracowaniu i zaprezentowaniu pisemnej pracy semestralnej w oparciu o powyższe wytyczne i ze wsparciem prowadzącego.
• Socjologia miasta i przestrzeni (prowadząca: mgr Joanna Suchomska): Czy przestrzeń, w której codziennie przebywamy, przemieszczamy się, spędzamy czas jest tylko areną, tłem dla działających się zdarzeń i procesów społecznych? Jak to się dzieje, że w miastach mamy lepsze i gorsze dzielnice – czy wpływa na to przestrzeń miasta czy mieszkańcy, którzy ją zamieszkują?  Dlaczego przestrzeń odgrywa znaczącą rolę w walce o prawa kobiet i innych grup społecznych?  Czy przestrzeń jest tym samym co miejsce?  Kto i w jaki sposób wpływa na jakość przestrzeni, w których mieszkamy i kierunki rozwoju miast? Jaką rolę w kreowaniu miejskich przestrzeni mogą pełnić socjologowie i socjolożki? To tylko niektóre z pytań, nad którymi zastanowimy się podczas kursu. Spojrzymy na przestrzeń miasta z różnych perspektyw: codziennych praktyk użytkowania, symboli i kultury, wreszcie kontroli i władzy. Zapoznamy się z najważniejszymi koncepcjami, teoriami i pojęciami z zakresu socjologii miasta. Zmierzymy się z takimi pojęciami jak: gentryfikacja, suburbanizacja, rewitalizacja, genuis loci, przestrzenie hybrydowe, miejscy aktorzy czy prawo do miasta. Będziemy analizować przypadki różnych procesów dziejących się w miastach poszukując zrozumienia, co z socjologicznej perspektywy się tam wydarza. Poznamy też techniki badawcze stosowane w badaniach przestrzeni i miasta.
• Socjologia rozwoju lokalnego (prowadzący: dr hab. Wojciech Knieć, prof. UMK): Celem zajęć jest dostarczenie studentowi wiedzy teoretycznej w zakresie definiowania społeczności lokalnej na gruncie nauk społecznych, a także struktury i dynamiki tych formacji społecznych. Pokazane zostaną przykłady modeli teoretycznych i empirycznych tworzonych na gruncie socjologii, antropologii kulturowej oraz sozoekologii. W socjologii możemy się zajmować rzeczami wzniosłymi i bardzo odległymi. W socjologii możemy się też zajmować światem, który nas otacza, sąsiedztwem, naszą miejscowością, jej przyszłością. W ramach zajęć dowiemy się czym są społeczności lokalne, jakie mają przed sobą perspektywy, jakie problemy je trapią, jak można je rozwijać. Dużo miejsca w trakcie kursu poświęcimy też sposobom pracy i wykorzystania funduszy Unii Europejskiej. Dodatkowo, poczytamy, popracujemy na warsztatach, pojedziemy na wyjazd studyjny. W założeniu, kurs ma dostarczyć wiedzy oraz umiejętność przydatnej później w pracy z mieszkańcami (samorządy lokalne, sektor publiczny, III sektor).

Zajęcia fakultatywne dla III roku w semestrze zimowym:

• Wieś 4.0 (prowadzący: dr hab. Wojciech Knieć, prof. UMK): Kurs przedstawia ciekawe, nieoczywiste, albo też pozornie oczywiste zmiany zachodzące obecnie na obszarach wiejskich Polski i Europy. Mowa na nim będzie o kilku najciekawszych w opinii prowadzącego trendach, interesujących z perspektywy nauk społecznych oraz socjologii w szczególności. Trendy te, z perspektywy społeczeństwa globalnego często pomijane, lekceważone, albo najzwyklej niewidzialne, stanowią istotny element zmian społecznych w ogóle. uważam więc, że warto nad nimi się pochylić. O czym więc będzie mowa:

– o zapaści demograficznej obszarów wiejskich, opisywanej przez pryzmat: odpływu młodych ludzi ze wsi, gwałtownego starzenia się populacji, a w konsekwencji również transformacji lub wręcz upadku usług publicznych i społecznych

– o wsi bez rolników, czyli gwałtownej dezagraryzacji wsi skutkującej zmniejszeniem się rolników w strukturze społecznej i tego skutkach społecznych, politycznych oraz gospodarczych,

– o gentryfikacji wsi, czyli napływem na obszary wiejskie przedstawicieli klasy średniej nigdy nie powiązanej ani ze wsią, ani z rolnictwem

– o rolnictwie 4.0 i 5.0, czyli rolnictwie zautomatyzowanym, opartym o pracę robotów, urządzeń autonomicznych, sterowaniu i zarządzaniu przez AI (to się już dzieje)

– o adaptacji wsi i rolnictwa do zmian klimatycznych, w tym – poprzez nowe formy rolnictwa, jak np. praktyki regeneratywne

– o niedoskonałości metody analiz zmian na terenach wiejskich w Polsce (statystyki publicznej,  podziału administracyjnego kraju itp.)

• Zarządzanie zrównoważonym rozwojem (prowadzący: dr hab. Piotr Stankiewicz, prof. UMK): Trudno dziś zrozumieć współczesne życie społeczne bez przyjrzenia się temu, czym właściwie jest zrównoważony rozwój i dlaczego budzi jednocześnie nadzieje, emocje i opór. W Polsce napięcia te widać wyjątkowo wyraźnie. Kandydat opozycyjnej partii na premiera mówi o OZE-sroze, stosunek do węgla dzieli społeczeństwo, rolnicy blokują Warszawę traktorami w proteście przeciw Zielonemu Ładowi, a wprowadzenie Stref Czystego Transportu kosztuje prezydenta Krakowa utratę stanowiska w referendum. A za tym wszystkim kryją się odczuwalne na co dzień skutki zmian klimatycznych, smog, długotrwałe okresy suszy, wzrost kosztów energii i pytania o zastąpienie miejsc pracy w górnictwie. Na zajęciach zastanowimy się, dlaczego troska o klimat bywa dziś równie silna jak zmęczenie tematem klimatu, skąd biorą się społeczne konflikty wokół transformacji i co mówią nam one o współczesnym społeczeństwie. Kurs oferuje interdyscyplinarne, ale mocno osadzone w socjologii spojrzenie na zrównoważony rozwój w epoce dążenia do neutralności klimatycznej. Przyjrzymy się temu, jak polityki publiczne i procesy transformacji działają w takich obszarach jak energetyka, przemysł, transport, rolnictwo czy finanse. Będziemy pytać, kto zyskuje na zmianach, kto ponosi ich koszty, jakie interesy i wartości stoją za poszczególnymi rozwiązaniami oraz dlaczego nawet działania przedstawiane jako konieczne i racjonalne stają się przedmiotem sporów. W trakcie zajęć zajmiemy się nie tylko środowiskiem i klimatem, ale też nierównościami społecznymi, relacjami władzy, konfliktami politycznymi i kulturowymi oraz rolą instytucji w zarządzaniu zmianą. Kurs pozwoli lepiej zrozumieć, dlaczego zrównoważony rozwój nie jest po prostu technicznym planem naprawy świata, lecz polem ścierania się różnych wizji przyszłości.
• Socjologia problemów społecznych (prowadzący: dr hab. Arkadiusz Karwacki, prof. UMK): Czy ubóstwo to kwestia indywidualnego wyboru, czy wadliwego systemu? Gdzie kończy się kryzys, a zaczyna społeczna norma? Dlaczego niektóre zjawiska niemal natychmiast uznajemy za palące problemy, podczas gdy inne pozostają w cieniu debaty publicznej? Podczas tego kursu wyjdziemy poza intuicyjne i potoczne rozumienie dysfunkcji współczesnego świata. Przyjrzymy się zjawiskom takim jak wykluczenie społeczne, bezrobocie, bezdomność, uzależnienia czy kryzysy psychiczne i demograficzne. Dowiesz się, jak rodzą się patologie i problemy społeczne oraz w jaki sposób są one definiowane, konstruowane i instrumentalnie wykorzystywane przez media, polityków oraz grupy interesu. Kurs łączy pogłębioną teorię z analizą konkretnych studiów przypadku (case studies) z polskiego i globalnego podwórka. Zdobędziesz tu unikalną wiedzę z zakresu polityki społecznej i nauczysz się krytycznie oceniać dotychczasowe programy naprawcze. To idealna propozycja dla osób, które w przyszłości chcą projektować skuteczne strategie interwencyjne, pracować w organizacjach pozarządowych, administracji publicznej czy sektorze public relations.
• Socjologia kultury (prowadząca: dr Malwina Krajewska): Jak to, co oglądamy, czego słuchamy i w co wierzymy, kształtuje nasze codzienne wybory? Dlaczego moda z przeszłości wraca jako manifest polityczny? Czy w epoce algorytmów i TikToka możemy jeszcze mówić o autonomii naszych gustów? Kurs „Socjologia kultury” to fascynująca podróż po świecie symboli, znaczeń i praktyk, które spajają – lub gwałtownie dzielą – współczesne społeczeństwa. Na zajęciach przyjrzymy się kulturze nie jak muzealnemu eksponatowi, ale jak żywemu, dynamicznemu procesowi. Przeanalizujemy mechanizmy działania kultury popularnej, zjawisko celebrytyzacji, transformacje subkultur młodzieżowych oraz wpływ nowych mediów na nasze poczucie tożsamości. Poruszymy także kwestię przemysłów kreatywnych i tego, jak kultura staje się towarem oraz narzędziem budowania kapitału społecznego. Kurs opiera się na angażujących dyskusjach, analizie tekstów kultury, memów, trendów internetowych oraz współczesnych rytuałów miejskich. Dzięki tym zajęciom rozwiniesz swoją wyobraźnię socjologiczną i zyskasz narzędzia do prowadzenia nowoczesnych badań marketingowych, analizy trendów (coolhuntingu) czy pracy w instytucjach kultury i agencjach reklamowych.

Zapisy na fakultety s2

Termin: 24.09.2026 19:00 – 12.10.2026 05:00 – socjologia s2

Zajęcia fakultatywne dla s2 w semestrze zimowym

Studenci mogą wybrać z listy fakultetów dla s1.